عوامل موثر بر سیاه شدن زیر گوجه فرنگی
سیاه شدن زیر گوجه فرنگی یا همان پوسیدگی گلگاه، یکی از رایجترین مشکلات در مزارع و باغهای گوجهفرنگی است که معمولاً هنگام رشد اولیه میوه ظاهر میشود. این عارضه با ایجاد لکههای تیره و فرو رفته در انتهای میوه شروع شده و در صورت کنترل نشدن، میتواند بخش زیادی از محصول را تحتتأثیر قرار دهد. شناخت دلایل بروز این مشکل و راههای پیشگیری از آن، به کشاورزان کمک میکند محصولی سالمتر و باکیفیتتر برداشت کنند.
پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی
پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی یک اختلال فیزیولوژیکی رایج است که بیشتر هنگام نیمهرسیده شدن میوه دیده میشود و به صورت لکهای قهوهای، فرورفته و در نهایت سیاهرنگ در انتهای گوجه ظاهر میشود. این مشکل معمولاً به دلیل کمبود کلسیم در بافت میوه و اختلال در انتقال آن از ریشه رخ میدهد. محدودیت آبیاری، تنشهای محیطی و ضعف در استحکام دیواره سلولی میتوانند شدت پوسیدگی را بیشتر کنند و در مراحل پیشرفته باعث گندیدگی شدید میوه شوند. برای خرید بذر گوجه فرنگی به فروشگاه مبناسرشت پارسیان مراجعه کنید.
پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی
دلایل سیاه شدن زیر گوجه فرنگی
زیر گوجه فرنگی وقتی سیاه میشود، معمولاً نشان دهنده یک مشکل مدیریتی یا تغذیهای در گیاه است و اگر به موقع رفع نشود میتواند بخش زیادی از محصول را از بین ببرد. دلایل اصلی پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی مختلف است که هر کدام نقش خاصی در ایجاد این عارضه دارند.
- آلودگیها و بیماریهای قارچی: برخی قارچها مانند Alternaria یا Phytophthora میتوانند به ریشه یا ساقه نفوذ کنند و باعث ایجاد لکههای تیره در انتهای میوه شوند. این نوع سیاهشدگی معمولاً همراه با پوسیدگی نرم یا گسترش سریع لکه دیده میشود و در شرایط رطوبت بالا شدت میگیرد. (برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله آفات و بیماری های گوجه فرنگی را مطالعه کنید.)
- آبیاری نامنظم یا نادرست: تغییرات شدید در میزان رطوبت خاک، مثل خشکی طولانی و سپس آبیاری سنگین، سبب اختلال در جذب مواد غذایی میشود. آبیاری کمعمق، نامنظم یا بیشازحد نیز تنش آبی ایجاد کرده و زمینه سیاه شدن زیر گوجه را فراهم میکند.
- کمبود کلسیم در بافت میوه: کمبود کلسیم مهمترین دلیل پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی است. حتی اگر خاک کلسیم کافی داشته باشد، نرسیدن این عنصر به میوه موجب ضعف بافتی و ایجاد لکههای قهوهای تا سیاه میشود. رشد سریع شاخوبرگ، خاک اسیدی، کوددهی نامتعادل یا ضعف ریشه میتوانند جذب کلسیم را کاهش دهند.
- شرایط نامناسب آب و هوا: گرمای شدید، رطوبت بالا یا نوسانات دمایی، جریان آب در گیاه را مختل کرده و شرایط را برای بروز لکههای سیاه تشدید میکند. در هوای گرم بخشی از کلسیم به برگها میرسد و میوه دچار کمبود میشود.
- کوددهی نامتعادل و خاک نامناسب: مصرف بیش از حد کودهای نیتروژنه، پتاسه یا منیزیمی پس از کاشت گوجه فرنگی ، تعادل تغذیهای را برهم میزند و گیاه را در رقابت برای جذب کلسیم دچار مشکل میکند. همچنین خاکهایی با زهکشی ضعیف، شوری بالا یا pH نامناسب میتوانند دسترسی ریشه به مواد غذایی را محدود کنند.
- ضعف سیستم ریشه: ریشههای آسیبدیده بر اثر غرقابی، تهویه نامناسب یا بیماریهای ریشه، توان انتقال کلسیم و آب را از دست میدهند. در نتیجه میوه اولین بخشی است که کمبود را نشان میدهد.
🔔بیشتر بدانید: علت ترک خوردن سطح گوجه فرنگی
دلایل سیاه شدن ساقه گوجه فرنگی
- رطوبت بیش از حد اطراف بوته باعث میشود ساقه دچار پوسیدگی شده و لکههای تیره روی آن ظاهر شود، مخصوصاً زمانی که خاک همیشه خیس بماند و تهویه کافی وجود نداشته باشد.
- آبیاری سنگین یا تجمع آب در پای بوته میتواند شرایطی ایجاد کند که بافت ساقه نرم شده و بهمرور سیاه شود.
- پژمردگیهای باکتریایی نیز از عوامل شایع سیاه شدن ساقه هستند و معمولاً با نفوذ باکتری از طریق خاک یا ابزار آلوده آغاز میشوند و به سرعت بافت ساقه را تخریب میکنند.
- قارچهای بیماریزا در محیطهای مرطوب فعالتر میشوند و اگر آبیاری نامنظم یا رطوبت طولانی روی برگ و ساقه باقی بماند، میتوانند لکههای تیره و پوسیدگی ایجاد کنند.
- تهویه ضعیف در مزرعه یا گلخانه، همراه با سایهانداختن برگها، باعث ماندگاری رطوبت روی ساقه شده و زمینه را برای بیماریهای قارچی و باکتریایی فراهم میکند.
دلایل سیاه شدن ساقه گوجه فرنگی
🔔بیشتر بدانید: بیماری لکه موجی گوجه فرنگی
علائم پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی
- لکهای روشن و شبیه سوختگی آب در انتهای میوه ظاهر میشود و معمولاً از مراحل ابتدایی رشد قابل مشاهده است.
- این لکه طی چند روز تیرهتر شده و به رنگ قهوهای یا سیاه در میآید و مرز آن مشخصتر میشود.
- بخش آسیبدیده به مرور فرو میرود و بافت آن سفت و چرمیشکل میشود، طوری که با لمس، حالت خشک و سخت دارد.
- میوههای سبز و در حال رشد بیشتر درگیر میشوند و معمولاً اندازه آنها کوچکتر از حد طبیعی باقی میماند.
- رشد میوههای مبتلا متوقف میشود و در موارد شدید، شکل میوه نیز نامتقارن و بدفرم میشود.
- اگر آسیب پیشرفت کند، قارچها و باکتریها از طریق همین ناحیه وارد میوه شده و باعث گندیدگی ثانویه میشوند.
درمان کمبود کلسیم در گوجه فرنگی
رفع مشکل سیاه شدن انتهای گوجه فرنگی زمانی موفقیتآمیز خواهد بود که هم تغذیه گیاه و هم شرایط رشد آن اصلاح شود. در بسیاری موارد، حتی وقتی خاک کلسیم کافی دارد، نوسانات رطوبتی، شوری یا مصرف زیاد کودهای نیتروژنه مانع جذب این عنصر میشود. با آبیاری منظم، حفظ رطوبت یکنواخت و بهبود زهکشی، جریان کلسیم به سمت میوه بهتر انجام میگیرد. اگر کمبود واقعی وجود داشته باشد، استفاده از کودهای کلسیمی در برنامه تغذیه میتواند مؤثر باشد. همچنین، پرهیز از مصرف بیشازحد پتاسیم و نیتروژن رقابت غذایی را کاهش داده و جذب کلسیم را تقویت میکند.
بهترین کود برای جلوگیری از سیاه شدن ته گوجه فرنگی
استفاده از کودهای تخصصی گوجهفرنگی با نیتروژن متعادل و فرم نیتراتی بهترین انتخاب است تا رشد شاخوبرگ بیش از حد رخ ندهد و کلسیم به جای برگها، به میوه منتقل شود. در کنار اینها، کودهای ارگانیک مانند کمپوست و کود دامی نقش مهمی در بهبود ساختار خاک و افزایش جذب عناصر دارند. اگر آزمایش خاک کمبود واقعی کلسیم را تأیید کند، مصرف نیترات کلسیم یا اسپریهای کلسیمی میتواند بسیار مؤثر باشد. ترکیب این کودها با آبیاری منظم و زهکشی مناسب، بهترین نتیجه را برای پیشگیری از پوسیدگی گلگاه خواهد داشت.
کود برای جلوگیری از سیاه شدن ته گوجه فرنگی
سوالات متداول درباره سیاه شدن ته گوجه فرنگی
1. علت سیاه شدن ته گوجه فرنگی روی بوته چیست؟
کمبود کلسیم، آبیاری نامنظم، رقابت عناصر غذایی، زهکشی ضعیف خاک و شرایط آب و هوایی از جمله علل اصلی هستند.
2. آیا پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی قابل انتقال است؟
خیر، این موضوع فیزیولوژیکی بوده و به سایر گیاهان منتقل نمیشود.
3. چگونه می توان از پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی پیشگیری کرد؟
آبیاری یکنواخت، اصلاح خاک، تغذیه متعادل، مالچپوشی و انتخاب ارقام باکیفیت میتوانند در جلوگیری از پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی موثر واقع شوند.
4. آیا پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی یک بیماری است؟
خیر، این اختلال اغلب بدلیل کمبود کلسیم در گوجه رخ میدهد.
کلام آخر
سیاه شدن زیر گوجه فرنگی یا پوسیدگی گلگاه مشکلی است که با مدیریت درست آبیاری، تغذیه متعادل و بهبود شرایط خاک تا حد زیادی قابل پیشگیری است. توجه به نشانههای اولیه و اصلاح سریع عوامل ایجادکننده، از گسترش آسیب و افت کیفیت محصول جلوگیری میکند. با اجرای اصول صحیح کاشت و رسیدگی منظم، میتوان سلامت بوتهها را حفظ کرد و برداشت میوههایی سالم، یکدست و باکیفیت را تضمین نمود.
نظرات کاربران