نور لازم برای پرورش صیفی جات و سبزیجات چقدر است؟
نور یکی از مهمترین عوامل در رشد و کیفیت صیفیجات و سبزیجات به شمار میرود. گیاهان برای انجام فرآیند فتوسنتز و تولید انرژی به نور مناسب با شدت و مدت زمان کافی نیاز دارند. تأمین نور مخصوصا در شرایط کشت گلخانهای یا محیطهای کمنور اهمیت بیشتری پیدا میکند. در این مقاله به بررسی میزان نور مورد نیاز صیفی جات و سبزیجات، عوامل مؤثر بر آن و روشهای بهینهسازی نوردهی برای دستیابی به محصولی سالم و پربار میپردازیم.
نور مورد نیاز صیفی جات و سبزیجات
نور یکی از اساسیترین عوامل در رشد و سلامت صیفیجات و سبزیجات است. در واقع گیاهان با دریافت نور کافی، فرایند فتوسنتز را به بهترین شکل انجام داده و انرژی لازم برای رشد و تولید محصول را تأمین میکنند. علاوه بر شدت نور، مدت زمان تابش و کیفیت طیف نوری نیز نقش مهمی در عملکرد گیاه ایفا میکند.
نور لازم برای کاشت صیفی جات و سبزیجات
نور مورد نیاز صیفی جات
صیفیجاتی مانند گوجهفرنگی، خیار، فلفل و بادمجان به نور زیاد و مستقیم خورشید نیاز دارند. این گیاهان معمولاً روزانه بین ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم دریافت میکنند. در صورت کمبود نور، رشد آنها کاهش یافته و باردهی مطلوبی نخواهند داشت. استفاده از نور مصنوعی در گلخانهها برای افزایش فتوسنتز و بهبود کیفیت میوهها بسیار مؤثر است. همچنین باید به حفظ تعادل در شدت نور توجه کرد تا از سوختگی برگها جلوگیری شود. علاوه بر نور، استفاده از خاک مناسب برای کاشت سبزیجات و صیفی جات نیز بسیار مهم است.
نور مورد نیاز سبزیجات
سبزیجاتی مانند اسفناج، ریحان، جعفری و شوید به نور متوسط تا زیاد نیاز دارند، اما نسبت به صیفیجات تحمل بیشتری در برابر نور غیر مستقیم دارند. این گیاهان به طور معمول به ۴ تا ۶ ساعت نور مناسب در روز احتیاج دارند. استفاده از چراغهای رشد در محیطهای کمنور میتواند کیفیت برگها و عطر سبزیجات را بهبود بخشد. توجه به طیف نوری مناسب (خصوصا نور آبی و قرمز) در این مرحله بسیار حائز اهمیت است تا سبزیجات به صورت پرپشت، خوشرنگ و سالم رشد کنند. اگر قصد کاشت سبزیجات در گلدان را دارید، مقاله مربوطه را مطالعه کنید.
انواع مختلف نورهای رشد
برای تأمین نیاز گیاهان به نور در محیطهای داخلی یا گلخانهای، استفاده از نورهای رشد مصنوعی امری رایج و ضروری است. نورهای رشد انواع مختلفی دارند که هر کدام ویژگیها، مزایا و کاربردهای خاص خود را دارند و انتخاب آنها به نوع گیاه، بودجه و هدف پرورشدهنده بستگی دارد.
- لامپهای رشتهای (INC): این لامپها قیمت پایینی دارند و به راحتی در دسترس هستند، اما مصرف انرژی بالایی دارند و بازدهی نور آنها برای رشد مؤثر گیاهان چندان مناسب نیست. همچنین تولید حرارت زیاد میتواند به گیاهان آسیب برساند.
- لامپهای فلورسنت: یکی از گزینههای محبوب برای گیاهان آپارتمانی و گلخانهها هستند. مصرف انرژی آنها نسبت به لامپهای رشتهای کمتر است و نور با طیف مناسبی برای رشد برگها و ساقهها فراهم میکنند. انواع TLED نیز به عنوان جایگزین مدرن فلورسنتها استفاده میشوند.
- لامپهای هالوژن: این لامپها شدت نور بالایی تولید میکنند اما مشابه لامپهای رشتهای حرارت زیادی دارند. استفاده از آنها در فضاهای محدود و برای گیاهان حساس به گرما توصیه نمیشود.
- لامپهای تخلیه با شدت بالا (HID): این دسته شامل لامپهای HPS (فشار بالای سدیم) و MH (متال هالید) است. آنها در گلخانههای تجاری برای تولید نور شدید و گسترده استفاده میشوند و در مراحل گلدهی و میوهدهی عملکرد بسیار خوبی دارند، اما مصرف برق بالایی دارند.
- لامپهای LED نسل چهارم نورهای رشد: پرکاربردترین و مدرنترین گزینه نور رشد محسوب میشوند. چراغهای LED بازده نوری بالا، مصرف انرژی کم، طول عمر زیاد (تا ۵۰ هزار ساعت) و تولید حرارت ناچیزی دارند. قابلیت تنظیم طیف نوری آنها باعث میشود در مراحل مختلف رشد—از رویشی تا گلدهی—بهینهترین نور را برای گیاه فراهم کنند. انواع LED مانند TLED، تاپلایت و اینترلایت برای کاربردهای مختلف از کشت بافت تا گلخانههای عمودی طراحی شدهاند.
انواع نور برای رشد سبزیجات و صیفی جات
عوامل موثر بر نور مورد نیاز صیفی جات و سبزیجات
نور مناسب برای رشد صیفیجات و سبزیجات تحت تأثیر چندین عامل کلیدی قرار دارد که شناخت آنها به بهبود کیفیت رشد کمک میکند.
- PPFD؛ چگالی جریان فوتون های نوری فعال فتوسنتزی: میزان فوتونهای مفیدی که به سطح گیاه میرسد و مستقیماً در فرآیند فتوسنتز مؤثر است؛ هرچه PPFD بالاتر، فتوسنتز بیشتر.
- ارتفاع نصب چراغ های رشد: فاصله منبع نور از سطح گیاه شدت و کیفیت نور دریافتی را تعیین میکند؛ نور نزدیکتر معمولاً باعث افزایش PPFD میشود.
- چیدمان نورهای رشد: نحوه چینش منابع نوری در گلخانه یا اتاق رشد باعث توزیع یکنواخت نور بین گیاهان میشود و از سایهافتادگی جلوگیری میکند.
- آنالیز میزان نور برای هر محصول: هر نوع گیاه به مقدار خاصی از نور نیاز دارد؛ آگاهی از نیاز نوری گیاه، طراحی سیستم روشنایی را بهینه میکند.
- جهت و موقعیت پنجرهها: در کاشت سبزیجات در خانه ، جهت قرارگیری پنجرهها میزان نور طبیعی دریافتی را تعیین میکند؛ پنجرههای جنوبی بیشترین نور را فراهم میکنند.
- تغییر نور با فصل و آب و هوا: شدت و مدت نور طبیعی در طول سال و تحت تأثیر شرایط جوی تغییر میکند؛ این موضوع باید در تنظیم نور مصنوعی مدنظر قرار گیرد.
- مدت زمان تابش نور: مدت زمان روشنایی روزانه باید متناسب با نیاز گیاه تنظیم شود؛ برخی گیاهان به ۸ ساعت نور نیاز دارند، برخی دیگر تا ۱۴ ساعت.
عوامل موثر بر نور مورد نیاز صیفی جات و سبزیجات
سوالات متداول درباره نور مورد نیاز صیفی جات و سبزیجات
آیا می توان گیاهان را با چراغ LED پرورش داد؟
چراغهای LED در واقع نقش خورشید در فرآیند فتوسنتز را تقلید میکنند و در تسریع روند رشد گیاه موثرند.
آیا می توان از نور مصنوعی برای پرورش سبزیجات استفاده کرد؟
بله نور مصنوعی میتواند به رشد گیاه، خصوصا در محیطهای کمنور، کمک کند.
کلام آخر
تأمین نور مناسب برای صیفی جات و سبزیجات نقشی کلیدی در رشد سالم، افزایش کیفیت محصول و بهرهوری کشت ایفا میکند. با درک نیاز هر گیاه به نور، تنظیم شدت، مدت و طیف نور میتوان شرایط بهینهای فراهم ساخت. چه در کشت گلخانهای و چه در فضاهای خانگی، استفاده هوشمندانه از نور طبیعی و نورهای رشد مصنوعی، تضمینکننده موفقیت در پرورش صیفیجات و سبزیجاتی سرزنده و پربار خواهد بود.
نظرات کاربران