دلیل ترک خوردن یا ترکیدگی سطح گوجه فرنگی چیست؟
ترک خوردن گوجه فرنگی یا ترکیدگی سطح گوجه فرنگی، یکی از رایجترین مشکلاتی است که بسیاری از کشاورزان و باغداران با آن مواجه میشوند. این پدیده معمولاً زمانی رخ میدهد که تعادل رشد داخلی و بیرونی میوه بههم میریزد و پوست گوجه توان کشش کافی برای تغییرات ناگهانی را ندارد. ترکها میتوانند ظاهر محصول، کیفیت آن و حتی ماندگاری میوه را تحتتأثیر قرار دهند. در این مقاله به دلایل، علائم و روشهای پیشگیری از این مشکل میپردازیم.
ترک خوردن گوجه فرنگی
ترک خوردن گوجه فرنگی معمولاً زمانی رخ میدهد که شرایط رشد ناگهان تغییر میکند؛ مثل زمانی که پس از یک دوره خشکی طولانی، آبیاری سنگین انجام میشود و پوست میوه توان کشش کافی برای رشد ناگهانی داخل آن را ندارد. این اتفاق میتواند در مرحله سبزی یا حتی هنگام رسیدگی رخ دهد و اگر بهموقع کنترل نشود، کیفیت و بازارپسندی محصول را کاهش میدهد. مدیریت آبیاری، حفظ رطوبت یکنواخت و جلوگیری از تنشهای محیطی، بهترین راهکار برای کاهش این مشکل است. برای خرید بذر گوجه فرنگی میتوانید به فروشگاه مبنا سرشت پارسیان مراجعه کنید.
علائم ترک خوردگی گوجه فرنگی
علت ترکیدگی سطح گوجه فرنگی
زمانی که بخش داخلی گوجه سریعتر از پوست آن رشد میکند، فشار ایجاد شده باعث شکاف و ترک روی سطح میوه میشود. این مشکل دلایل مختلفی دارد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آبیاری بیش از حد: وقتی ریشه حجم زیادی آب دریافت میکند، بخش داخلی میوه ناگهان متورم میشود اما پوست توان کشش کافی ندارد. همین موضوع باعث ایجاد ترکهای شعاعی یا دایرهای میشود. این اتفاق در مورد کاشت گوجه فرنگی پس از دوره خشکی طولانی و بارندگی شدید هم دیده میشود، زیرا گیاه مجبور میشود آب زیادی را یکباره جذب کند.
- نوسانات دمایی: گرم بودن روز و سرد شدن ناگهانی شبها باعث انبساط و انقباض مکرر میوه میشود. پوست گوجه توان تحمل این فشارهای پیدرپی را ندارد و در نهایت دچار ترک میشود. این مشکل در اوایل بهار، اواخر پاییز و روزهای پرفشار باد بیشتر دیده میشود.
- هرس بیش از اندازه برگها: زمانی که برگهای زیادی حذف میشود، تعادل تغذیه گیاه به هم میریزد. چون برگها نقش مهمی در فتوسنتز دارند، حذف بیرویه آنها باعث میشود مواد غذایی و آب بیشتری به میوه برسد و رشد داخلی آن بیش از حد افزایش یابد؛ نتیجهاش ترک خوردن سطح میوه، خصوصاً در روزهای گرم تابستان است.
- استفاده از آفت کش یا قارچ کش غلیظ: محلولهای سنگین و غلیظ پس از اسپری شدن روی میوه باقی میمانند و در دمای بالا سطح پوست را تحریک میکنند. این موضوع یکی از عوامل ایجاد ترک، مخصوصا روی میوههای رسیده یا نزدیک به برداشت است.
- نوسان آبیاری و کم آبی طولانی: وقتی بوته مدتی بیآب میماند و سپس آب زیادی دریافت میکند، شوک آبی ایجاد میشود. میوه حجم زیادی آب میگیرد و پوست که انعطاف کافی ندارد، شکاف برمیدارد. این حالت دقیقاً شبیه باد کردن بیش از حد یک بادکنک است.
- رقمهای حساس با پوست نازک: برخی واریتهها به صورت ژنتیکی پوست نازکتری دارند و بیشتر مستعد ترکخوردگی هستند. این رقمها حتی با آبیاری استاندارد هم ممکن است دچار ترک شوند.
- استفاده زیاد از کودهای نیتروژنی: کود نیتروژن رشد داخلی میوه را سریع میکند، اما چون پوست رشد آرامتری دارد، هماهنگی بین رشد داخل و بیرون از بین میرود و ترک ایجاد میشود.
علت ترک خوردن ساقه گوجه فرنگی
گاهی ساقه گوجه فرنگی دچار ترک خوردگی میشود و این مشکل بیشتر از دلایلی نشأت میگیرد که مسیر جریان آب و مواد غذایی را در گیاه مختل میکنند. یکی از مهمترین عوامل، بیماریهای آوندی است؛ قارچهایی مثل فوزاریوم از داخل ساقه شروع به تخریب کرده و رگههای قهوهای ایجاد میکنند که بهتدریج بافت را خشک و شکننده میسازد. عفونتهای قارچی سطحی مانند کپک سفید و دیدیملا نیز ابتدا لکههای آبکی روی ساقه ایجاد میکنند و سپس باعث خشکی و ترک میشوند. باکتریهای پوساننده نیز با ایجاد زخمهای لزج، آوندها را مسدود کرده و ساقه را مستعد ترک برداشتن میکنند. در کنار همه اینها، رطوبت بیش از حد و آبیاری گوجه فرنگی بطور نادرست نیز شرایط را برای آسیبدیدن ساقه فراهم میکند.
علت ترک خوردن ساقه گوجه فرنگی
علائم ترک خوردگی گوجه فرنگی
ترک خوردن گوجه فرنگی معمولاً با نشانههایی روی سطح میوه بروز میکند که هرکدام میتوانند شدت و علت متفاوتی داشته باشند.
- بروز خطوطی مستقیم از ناحیه دم تا پایین میوه که نتیجه رشد ناگهانی داخل گوجه یا تغییرات شدید در میزان آبرسانی است.
- ایجاد حلقههای دایرهای روی سطح که معمولاً در اثر نوسانات دمایی یا انقباض و انبساط مکرر میوه شکل میگیرند.
- ظاهر شدن شکافهای پراکنده و نامنظم که میتواند ناشی از تنشهای محیطی، نور شدید آفتاب یا آسیبهای فیزیکی باشد.
- ترکهای سطحی که فقط پوست را متاثر میکنند و معمولاً خطر جدی ایجاد نمیکنند.
- ترکهای عمیق که تا گوشت میوه نفوذ کرده و باعث کاهش کیفیت، ماندگاری پایین و افزایش احتمال آلودگی میشوند.
روش های جلوگیری از ترک خوردن گوجه فرنگی
برای جلوگیری از ترک خوردن گوجه فرنگی باید شرایط رشد یکنواخت و بدون شوک برای گیاه فراهم شود تا پوست میوه فرصت همراهی با رشد داخلی را داشته باشد.
- آبیاری را منظم و یکنواخت انجام دهید و اگر گیاه دوره خشکی را پشت سر گذاشته، شروع آبیاری را آرام و کنترلشده انجام دهید تا میوه دچار شوک رطوبتی نشود.
- از رقمهایی استفاده کنید که در منطقه شما امتحان خود را پس دادهاند و مقاومت بیشتری در برابر ترکخوردگی دارند.
- با استفاده از مالچ، رطوبت خاک را ثابت نگه دارید و از نوسانات شدید دمایی روز و شب جلوگیری کنید.
- تغذیه گیاه را متعادل پیش ببرید و حتماً کلسیم کافی در برنامه کوددهی قرار دهید تا پوست میوه تقویت شود و رشد داخلی بیش از حد رخ ندهد.
- در مناطق با نور شدید، در ساعات اوج تابش از سایهبان استفاده کنید تا گرمای زیاد باعث تنش و ترک روی میوه نشود.
- هرس اصولی برگهای پایینی را انجام دهید تا تهویه بهتر و رطوبت متعادلتری در اطراف بوته برقرار شود.
روش های جلوگیری از ترک خوردن گوجه فرنگی
🔔بیشتر بدانید: لکه موجی گوجه فرنگی
درمان مشکل ترکیدگی سطح گوجه فرنگی
زمانی که ترکیدگی سطح گوجه فرنگی اتفاق افتاد، دیگر قابل ترمیم نیست و تنها کاری که میتوان انجام داد، مدیریت وضعیت و جلوگیری از بدتر شدن آن است. در چنین شرایطی باید میوههای آسیبدیده را سریع برداشت کنید تا آفات، قارچها یا باکتریها از طریق ترک وارد میوه نشوند. اگر گوجه رسیده است، بهتر است سریع مصرف شود یا برای تهیه رب و سس استفاده گردد تا از فساد آن جلوگیری شود. در ادامه نیز لازم است علت ترکیدگی سطح گوجه فرنگی را دوباره بررسی کنید؛ چون معمولاً یکی از عوامل مانند آبیاری نامنظم، نوسانات دمایی، کمبود کلسیم یا نور شدید نادیده مانده است. با اصلاح این شرایط، میتوانید از ترکهای بعدی جلوگیری کنید و سلامت میوههای باقیمانده را حفظ کنید.
سوالات متداول درباره ترک خوردن گوجه فرنگی
آیا ترک های گوجه فرنگی به این معنی است که من بیش از حد به آن آب میدهم؟
گاهی ترکیدگی سطح گوجه فرنگی نشاندهنده آبیاری بیش از حد و یا ناکافی است.
کلام آخر
ترک خوردن گوجه فرنگی مشکلی است که با شناخت علتها و مدیریت درست میتوان تا حد زیادی از آن جلوگیری کرد. آبیاری اصولی، انتخاب واریته مقاوم، کنترل دما و تغذیه متعادل همگی نقش مهمی در حفظ سلامت میوه دارند. اگر ترکیدگی رخ دهد، برداشت به موقع و مصرف سریع بهترین راهکار برای جلوگیری از فساد و آلودگی است. با رعایت این نکات میتوان کیفیت محصول را حفظ کرد و عملکرد بوتهها را بهبود بخشید.
نظرات کاربران